3 jul 2018

NEON Expertmeeting Moreel Beraad met Menno De Bree

Op een zonnige dinsdagochtend in juli kwamen 25 ethiekondersteuners samen in het prachtige kasteeltje Heyendaal. Hier organiseerde Jelle van Gurp en Simone Naber (Radboudumc Nijmegen) onder de vlag van NEON een expertmeeting over moreel beraad.
boek handleiding moreel beraad

Aanleiding voor de expertmeeting  was het verschijnen van de tweede versie van het boek Handleiding moreel beraad praktische gids voor zorgprofessionals van Menno de Bree en Eite Veening. De eerste versie was vooral geschreven vanuit wat de auteurs wilden vertellen. Deze geheel herschreven versie is vanuit de gebruiker geschreven. Het boek is opgebouwd als handleiding voor gespreksleiders in vier niveaus: van aspirant-gespreksleider tot expert. Het beschrijft de zeven fasen van moreel beraad en het heeft een model voor een kernberaad, de kortste vorm van moreel beraad waar alle benodigde elementen in zitten.

In deze expertmeeting gaf Menno de Bree meer uitleg over moreel beraad en het boek. Volgens hem moet bij moreel beraad het goede gesprek centraal staan en niet de methode (dilemma methode, Utrechts stappenplan etc). Een goed moreel beraad is een argumentatief gesprek. Als gespreksleider kan je deelnemers helpen om hun argument te formuleren, maar je geeft zelf geen input. Je kan vragen naar tegenargumenten, maar de inhoud van het gesprek blijft bij de deelnemers. Als gespreksleider maak je het argument los van de persoon, want een goed argument is algemeen geldig.  Daarnaast staat in het beraad de casus centraal, niet de persoon van de inbrenger. Het probleem dat ingebracht wordt, zou iedere professional in die rol kunnen hebben.

Naast de ethische inhoud, is een gespreksleider verantwoordelijk voor het proces: wanneer de zeven fasen niet één voor één afgewerkt worden levert dat problemen op in een volgende fase.

‘Je hebt altijd ongelijk in een moreel beraad. Als je gelijk had, was er geen moreel beraad nodig geweest. Voor een moreel beraad is onzekerheid nodig.’

Na de pauze presenteerde Karin Seijdell (Lunet zorg) hoe binnen haar instelling voor gehandicaptenzorg de ethiekondersteuning vorm gegeven wordt. Lunet zorg deed mee met de kwaliteitspeilingen van NEON. Hieruit kwamen een aantal sterke punten zoals het betrekken van cliënten bij de zorg, de studiedagen voor medewerkers en de moreel beraden. Door de kwaliteitspeiling  heeft de ethische commissie meer aandacht gekregen en is zij nu bezig de verbinding met management en beleid te verstevigen.

Eric van de Laar (Catharina Ziekenhuis) beschreef daarna hoe de transitie verliep van ‘pastorale dienst’ naar ‘medische ethiek en zingeving.’ Eric gaf aan dat het belangrijk is om bij de tijd te blijven, te kijken wat het ziekenhuis nodig heeft en verbinding te zoeken met afdelingen. In het Catharina hebben een aantal afdelingen nu een klinisch ethisch overleg en aandachtsvelders ethiek. Daarnaast geven Eric en collega’s presentaties op regionale bijeenkomsten voor huisartsen etc. De accreditatie van NIAZ heeft geholpen om ethiek in het Catharina in beeld te krijgen. Nu wordt er een raamwerk opgesteld, waardoor alle lokale initiatieven ziekenhuisbreed ingezet kunnen worden.

Aan het einde van de ochtend konden de deelnemers de naam netwerk ethiekondersteuning eer aandoen, door onderling uit te wisselen hoe zij moreel beraad vorm geven en contacten te leggen om van elkaar te leren.