Moresprudentie

Jezelf in de spiegel aan kijken

Ik vertrouw het ziektebeeld van de 20-jarige dochter van een terminale patiënt van mij niet. Breng ik haar direct op de hoogte van mijn vermoedens van leukemie en stuur ik haar door naar een oncoloog of wacht ik tot na de geplande euthanasie van haar terminale vader die binnen veertien dagen plaats vindt?

Onlangs sprak ik met een huisarts ter voorbereiding op de training ‘moreel dilemma’ die ik voor hem en zijn collega’s ga verzorgen. Hij voelde dat het nuttig voor hem zou kunnen zijn om op een ‘andere’ manier zijn afwegingen met collega’s onder de loep te nemen, maar kon de exacte woorden er niet voor vinden. Totdat ik zei:
“Aan het eind van een moreel dilemmaberaad is de vraag of jij met jouw beslissing kunt leven de enige echte toetssteen.”
Ik zag het zogenaamde kwartje vallen.
“Dat is wat ik wil. Echt kunnen leven met mijn beslissing, hoe moeilijk soms ook.”

Het woord moresprudentie is afgeleid uit de begrippen mores en prudens. Het begrip mores betekent niet alleen gewoonte, maar verwijst ook naar iemands wil en de motivatie van zijn handelen. Prudens betekent naast bewust, kundig en zorgvuldig ook vooruitziend. Moresprudentie betekent kortom dat we met voorbedachte rade, kundig en zorgvuldig onze wil en manier van doen bepalen.
Je bouwt eigen en gezamenlijke moresprudentie op door geregeld moreel dilemmagesprekken te voeren. Daardoor krijg je grip op je argumenten, de zwaarte van die argumenten en een handelingsrepertoire bij de specifieke casuïstiek.

Geslaagd of juist minder succesvol?

In zijn zoektocht naar de juiste handelswijze, ging het hem niet om het krijgen van nog meer richtlijnen die hij als huisarts moet volgen als het gaat om afwegingen rondom euthanasie. Het ging hem juist om het kunnen en mogen vormen van zijn eigen mores. Samen met vakgenoten. Vanuit de praktijk van alledag. Vanuit eigen wijsheid en ervaringen.

Omdat dat waar je als mens voor staat, de echte drive is waarom je ooit arts bent geworden. En de enige echte maatstaf is en blijft als je jezelf ’s morgens in de spiegel aankijkt.

Jezelf, in de groep, serieus nemen als maatstaf en kwetsbaar en onderzoekend opstellen: daardoor is dit moreel beraad goed geslaagd.

Wat was vooraf nodig?

Een duidelijk gesprek over de verwachtingen van moreel beraad.
Zoals de eerder genoemde huisarts in het voorgesprek zei:
“Ik had dit (informatie in casus) eigenlijk niet willen weten. Maar nu, nu ik het wel weet, moet ik ermee aan de slag.”
Zo is het. Je moet ermee aan de slag.
Maar je kunt beslissingen nemen waar je echt mee kunt leven.
En je vak uitoefenen, vanuit wie je bent en wilt zijn.

Wat kan er van geleerd worden?

Dat kunnen alleen anderen bepalen. Ik hoor graag reactie op mijn ervaring!

Op welke valkuilen moeten anderen letten?

Als kind van een huisarts en een medisch specialist, heb ik mijn ouders vaak zien worstelen met uiteenlopende morele dilemma’s. Ieder werkelijk dilemma brengt kwetsbaarheid en onvermijdelijkheid met zich mee. Dat maakt dat het einde van het moreel beraad dus zelden een ‘feestje’ is, maar eerder een beargumenteerde positie, die soms zwaar is, maar ook met opluchting gedragen kan worden.

Meer informatie

Voor meer informatie kan je contact opnemen met Ariane van Heijningen:  ariane@denkplaats.nl  of kijk op de website